चालू घडामोडी २५ जून २०२६: दिनविशेष आणि चालू घडामोडी – आजचा आढावा

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो! Laduli वर आपले स्वागत आहे. आज २५ जून २०२६ रोजीच्या महत्त्वाच्या घडामोडी आणि इतिहासातील नोंदींचा आढावा आपण घेणार आहोत.

१. आजचा दिनविशेष: जन्म आणि स्मृती दिन

आजचे जन्मदिवस (Birthday)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
व्ही. पी. सिंग	राजकारण	भारताचे माजी पंतप्रधान.
एरिक कार्ल	साहित्य/कला	प्रसिद्ध अमेरिकन लेखक आणि चित्रकार.
इतर मान्यवर	विविध	विविध क्षेत्रांतील दिग्गज.

आजचे स्मृती दिन (पुण्यतिथी)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
मदन मोहन मालवीय	समाजसुधारणा	‘महामना’ आणि बनारस हिंदू विद्यापीठाचे संस्थापक.
इतर महापुरुष	विविध	राष्ट्रनिर्माते आणि समाजसुधारक.

---

चालू घडामोडी २५ जून २०२६

विश्वनाथ प्रताप सिंग (V. P. Singh) हे भारताचे ७ वे पंतप्रधान होते. भारतीय राजकारणात ‘मंडळ आयोगाच्या’ अंमलबजावणीमुळे त्यांनी निर्माण केलेली सामाजिक क्रांती आजही चर्चेचा विषय असते. त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

विश्वनाथ प्रताप सिंग: एक प्रामाणिक आणि क्रांतीकारक नेते

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: २५ जून १९३१ रोजी अलाहाबाद (उत्तर प्रदेश) येथील एका राजघराण्यात झाला.

• शिक्षण: त्यांचे शिक्षण अलाहाबाद आणि पुणे विद्यापीठात झाले. त्यांना विज्ञानाची आणि साहित्याची आवड होती.

२. राजकीय कारकीर्द

• त्यांनी काँग्रेस पक्षात राहून आपल्या राजकीय कारकीर्दीची सुरुवात केली. त्यांनी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री, केंद्रीय वाणिज्य मंत्री आणि केंद्रीय वित्त मंत्री म्हणून जबाबदारी पार पाडली.

• स्वच्छ प्रतिमा: राजीव गांधी यांच्या मंत्रिमंडळात वित्त मंत्री असताना त्यांनी बड्या उद्योगपतींविरुद्ध (उदा. धीरुभाई अंबानी) धाडी टाकल्या. यामुळे त्यांची एक ‘मिस्टर क्लीन’ आणि ‘भ्रष्टाचारविरोधी लढा देणारा नेता’ अशी प्रतिमा तयार झाली.

• बोफोर्स घोटाळा: बोफोर्स तोफ खरेदीतील कथित भ्रष्टाचार उघडकीस आल्यानंतर त्यांनी मंत्रिपदाचा आणि काँग्रेसचा राजीनामा दिला. त्यानंतर त्यांनी ‘जन मोर्चा’ची स्थापना केली.

३. पंतप्रधानपद (१९८९-१९९०)

• १९८९ च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी ‘नॅशनल फ्रंट’च्या माध्यमातून विजय मिळवला आणि ते भारताचे पंतप्रधान झाले.

• त्यांच्या पंतप्रधानपदाच्या कार्यकाळातील सर्वात महत्त्वाचा निर्णय म्हणजे ‘मंडळ आयोगाच्या’ (Mandal Commission) शिफारसींची अंमलबजावणी. यामुळे सरकारी नोकऱ्यांमध्ये इतर मागासवर्गीयांना (OBC) २७ टक्के आरक्षण मिळाले. या निर्णयाने भारतीय राजकारणात एक मोठी सामाजिक क्रांती घडवून आणली.

४. विचारधारा आणि योगदान

• त्यांनी आरक्षणाचा निर्णय घेतल्यामुळे देशव्यापी आंदोलने झाली, परंतु ते आपल्या भूमिकेवर ठाम राहिले. “सामाजिक न्याय” हे त्यांच्या राजकारणाचे मुख्य सूत्र होते.

• त्यांनी नेहमीच सत्तेपेक्षा तत्त्वांना महत्त्व दिले. त्यांनी कधीही स्वतःचे मोठेपण मिरवले नाही, म्हणूनच त्यांना ‘दलितांचा आणि मागासवर्गीयांचा मसीहा’ मानले जाते.

५. निवृत्ती आणि निधन

• राजकारणातून निवृत्त झाल्यावर ते चित्रकला आणि कविता करण्यात आपला वेळ घालवत असत.

• २७ नोव्हेंबर २००८ रोजी त्यांचे निधन झाले.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• पद: भारताचे ७ वे पंतप्रधान.

• महत्त्वाचा निर्णय: मंडळ आयोगाच्या शिफारसींची अंमलबजावणी (OBC आरक्षण).

• ओळख: ‘मिस्टर क्लीन’ आणि सामाजिक न्यायाचे पुरस्कर्ते.

• पार्टी: जनता दल (नॅशनल फ्रंट).

---

एरिक कार्ल (Eric Carle) हे एक जगप्रसिद्ध अमेरिकन लेखक, चित्रकार आणि लहान मुलांच्या पुस्तकांचे डिझायनर होते. त्यांच्या पुस्तकांमधील रंगांचा वापर आणि अनोखी शैली लहान मुलांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

एरिक कार्ल: लहान मुलांच्या विश्वातील रंगीत जादूगार

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: २५ जून १९२९ रोजी अमेरिकेतील न्यूयॉर्कमध्ये झाला. (आज त्यांची जयंती आहे).

• बालपण: त्यांचे बालपण जर्मनीमध्ये गेले आणि तिथेच त्यांनी कलेचे शिक्षण पूर्ण केले. दुसऱ्या महायुद्धानंतर ते पुन्हा अमेरिकेत स्थायिक झाले आणि तिथे त्यांनी आपली कारकीर्द घडवली.

२. चित्रकला आणि लेखनशैली

• एरिक कार्ल यांची चित्रकला शैली अत्यंत वेगळी आणि ओळखण्यायोग्य होती. ते ‘कोलाज’ (Collage) तंत्राचा वापर करत असत.

• यामध्ये ते कागदावर स्वतः विविध रंग भरून, ते कापून आणि एकमेकांवर चिकटवून एक सुंदर चित्र तयार करत. त्यांच्या चित्रांमध्ये गडद रंग आणि मजेशीर आकार असायचे.

३. प्रसिद्ध पुस्तके

त्यांनी १०० हून अधिक पुस्तके लिहिली आणि चित्रित केली आहेत. त्यातील काही जगप्रसिद्ध पुस्तके खालीलप्रमाणे आहेत:

• द व्हेरी हंग्री कॅटरपिलर (The Very Hungry Caterpillar): हे त्यांचे सर्वात प्रसिद्ध पुस्तक आहे. एका भूकेल्या अळीचे फुलपाखरू होण्यापर्यंतचा प्रवास त्यांनी या पुस्तकात अत्यंत रंजक पद्धतीने मांडला आहे. हे पुस्तक जगातील ५० हून अधिक भाषांत भाषांतरित झाले आहे.

• ब्राइट बेबी: लहान मुलांच्या सुरुवातीच्या शिक्षणासाठी हे पुस्तक अतिशय उपयुक्त मानले जाते.

• द मिक्स्ड-अप कॅमेलियन (The Mixed-Up Chameleon): ही गोष्ट लहान मुलांमध्ये खूप लोकप्रिय आहे.

४. योगदान आणि वारसा

• त्यांनी लहान मुलांच्या साहित्यात नवीन प्रयोग केले. त्यांनी पुस्तकांना केवळ वाचनाचे साधन न ठेवता, ती ‘स्पर्श’ आणि ‘दृश्य’ अनुभवाचे माध्यम बनवले.

• त्यांच्या कार्यासाठी त्यांना जगभरातील अनेक पुरस्कार मिळाले. २००३ मध्ये त्यांना मुलांच्या साहित्यातील प्रतिष्ठेचा ‘लॉरा इंगल्स वाइल्डर मेडल’ हा पुरस्कार मिळाला.

• त्यांनी त्यांच्या पत्नीसोबत मिळून ‘एरिक कार्ल म्युझियम ऑफ पिक्चर बुक आर्ट’ची स्थापना केली, जे आजही मुलांसाठी आणि कलाकारांसाठी प्रेरणास्थान आहे.

५. निधन

• २३ मे २०२१ रोजी त्यांचे वयाच्या ९१ व्या वर्षी निधन झाले.

स्पर्धा परीक्षेसाठी किंवा सामान्य ज्ञानासाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• ओळख: प्रसिद्ध बालसाहित्यिक आणि चित्रकार.

• तंत्र: कोलाज (Collage) आर्ट.

• सर्वात लोकप्रिय पुस्तक: ‘द व्हेरी हंग्री कॅटरपिलर’.

• जन्मदिन: २५ जून.

---

पंडित मदन मोहन मालवीय (Pandit Madan Mohan Malaviya) हे एक थोर स्वातंत्र्यसैनिक, शिक्षणतज्ज्ञ आणि समाजसुधारक होते. त्यांना त्यांच्या विशाल कार्यामुळे ‘महामना’ या नावाने ओळखले जाते.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

पंडित मदन मोहन मालवीय: ‘महामना’

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: २५ डिसेंबर १८६१ रोजी अलाहाबाद (उत्तर प्रदेश) येथे झाला.

• शिक्षण: त्यांचे प्राथमिक शिक्षण संस्कृत शाळेत झाले आणि उच्च शिक्षण अलाहाबादच्या म्योर सेंट्रल कॉलेजमधून झाले.

२. बनारस हिंदू विद्यापीठाची (BHU) स्थापना

• त्यांचे सर्वात मोठे योगदान म्हणजे ‘बनारस हिंदू विद्यापीठ’ (BHU) ची स्थापना. १९१६ मध्ये त्यांनी हे विद्यापीठ स्थापन केले. त्यांनी संपूर्ण देशात फिरून यासाठी देणग्या जमा केल्या होत्या. हे विद्यापीठ आजही भारतातील शिक्षणाचे एक प्रमुख केंद्र आहे.

३. स्वातंत्र्यलढा आणि राजकारण

• ते एक प्रखर राष्ट्रवादी होते. त्यांनी काँग्रेसच्या अधिवेशनांचे चार वेळा अध्यक्षपद भूषवले होते.

• त्यांनी ‘सत्यमेव जयते’ या ब्रीदवाक्याला संपूर्ण भारतात लोकप्रिय करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.

• जलियनवाला बाग हत्याकांड आणि चौरी-चौरा घटनेनंतर त्यांनी कायदेशीर लढा देण्यात महत्त्वाची भूमिका पार पाडली होती.

४. पत्रकारिता आणि समाजसुधारणा

• त्यांनी अनेक वर्तमानपत्रे सुरू केली, ज्यामध्ये ‘लीडर’ (The Leader) आणि ‘मर्यादा’ ही प्रमुख होती.

• त्यांनी दलित समाजाच्या उत्थानासाठी आणि अस्पृश्यता निवारण्यासाठी आयुष्यभर प्रयत्न केले. ते सनातनी हिंदू असूनही त्यांचा दृष्टिकोन खूप व्यापक होता.

• त्यांनी हिंदू-मुस्लिम ऐक्यासाठी आणि सामाजिक सलोख्यासाठी नेहमीच प्रयत्न केले.

५. सन्मान आणि स्मृती

• भारतरत्न: भारत सरकारने २०१४ मध्ये त्यांना मरणोत्तर देशाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान ‘भारतरत्न’ देऊन गौरवले.

• निधन: १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी त्यांचे निधन झाले.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• टोपणनाव: महामना.

• प्रमुख कार्य: बनारस हिंदू विद्यापीठाची (BHU) स्थापना (१९१६).

• लोकप्रिय घोषवाक्य: सत्यमेव जयते (लोकप्रिय करण्यात वाटा).

• पुरस्कार: भारतरत्न (२०१४ मरणोत्तर).

---

चालू घडामोडी २५ जून २०२६

हे पण वाचा:   फक्त २ मिनिटांत फ्री प्रोफेशनल बायोडाटा बनवा

---

२. आजच्या महत्त्वाच्या घडामोडी

राष्ट्रीय घडामोडी:

• इतिहास: आज २५ जून आहे, भारतीय लोकशाहीच्या इतिहासातील ‘आणीबाणी’ (१९७५) दिवसाची आठवण म्हणून हा दिवस ओळखला जातो. यावरून राजकीय चर्चांना उधाण आले आहे.

• शिक्षण/तंत्रज्ञान: देशभरातील सरकारी शाळांमध्ये ‘स्मार्ट डिजिटल क्लासरूम’ उपक्रमाच्या दुसऱ्या टप्प्याची सुरुवात आजपासून होत आहे.

आंतरराष्ट्रीय घडामोडी:

• नाविक दिन (Day of the Seafarer): आज ‘आंतरराष्ट्रीय नाविक दिन’ साजरा केला जात आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेत नाविक आणि समुद्री व्यापाराचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी हा दिवस विशेष आहे.

• तंत्रज्ञान: कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील सायबर सुरक्षेसाठी जागतिक स्तरावर ‘ग्लोबल एआय सेफ्टी’ समिटचे उद्घाटन आज युरोपमध्ये होत आहे.

३. स्पर्धा परीक्षेसाठी ‘अटॅक प्लॅन’ 

स्पर्धा परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी खालील गोष्टींचे पालन करा:

1. संविधान: १९७५ ची आणीबाणी आणि त्या काळात संविधानात केलेले बदल (उदा. ४२ वी घटनादुरुस्ती) यावर प्रश्न विचारले जाण्याची शक्यता असते.

2. महत्त्वाचे दिन: ‘आंतरराष्ट्रीय नाविक दिन’ कधी साजरा केला जातो? याच्या थीम्स (Themes) आणि आयएमओ (IMO) बद्दल माहिती करून घ्या.

४. वाचकांसाठी प्रेरणादायी विचार

“इतिहास आपल्याला धडा देतो, तर वर्तमान आपल्याला कृती करण्याची संधी देतो. योग्य वेळी घेतलेला निर्णयच भविष्य घडवतो!”

---

निष्कर्ष

२५ जून २०२६ चा आजचा दिवस लोकशाही आणि जागतिक व्यापाराचा संदेश देतो. Laduli हे पोर्टल तुमच्या यशासाठी सदैव कटिबद्ध आहे. आजची ही माहिती आपल्या मित्र-मैत्रिणींसोबत शेअर करायला विसरू नका!

आत्ताच काय कराल?

१. आजच्या घडामोडींच्या महत्त्वाच्या नोट्स काढा.

२. आणीबाणीच्या काळातील महत्त्वाचे राजकीय बदल वाचा.

---

चालू घडामोडी २५ जून २०२६