चालू घडामोडी २१ जून २०२६: दिनविशेष आणि चालू घडामोडी – आजचा आढावा

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो! Laduli वर आपले स्वागत आहे. आज चालू घडामोडी २१ जून २०२६ रोजीच्या महत्त्वाच्या घडामोडींचा आढावा आपण घेणार आहोत. आजचा दिवस जगभरात उत्साहात साजरा केला जातो.

१. आजचा दिनविशेष: जन्म आणि स्मृती दिन

आजचे जन्मदिवस (Birthday)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
बेनझीर भुट्टो	राजकारण	पाकिस्तानच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान.
अनीश कपूर	कला	जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध असलेले भारतीय-ब्रिटीश शिल्पकार.
इतर मान्यवर	कला/साहित्य	विविध क्षेत्रांतील दिग्गज.

आजचे स्मृती दिन (पुण्यतिथी)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
डॉ. हेडगेवार	समाजसेवा	राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (RSS) संस्थापक.
इतर महापुरुष	विविध	राष्ट्रनिर्माते आणि समाजसुधारक.

---

अनीश कपूर (Anish Kapoor) हे भारतीय वंशाचे एक जागतिक कीर्तीचे ब्रिटीश शिल्पकार (Sculptor) आहेत. समकालीन जागतिक कला विश्वात त्यांचे नाव अत्यंत आदराने घेतले जाते. त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

अनीश कपूर: आधुनिक शिल्पकलेचा जादूगार

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: २१ जून १९५४ रोजी मुंबईत झाला. (आज त्यांचा वाढदिवस आहे).

• शिक्षण: त्यांनी सुरुवातीचे शिक्षण भारतात घेतले आणि त्यानंतर १९७० च्या दशकात ते लंडनला गेले. तिथे त्यांनी ‘हॉर्नसी कॉलेज ऑफ आर्ट’ आणि ‘सेंट्रल सेंट मार्टिन्स कॉलेज ऑफ आर्ट अँड डिझाइन’मधून शिल्पकलेचे शिक्षण पूर्ण केले.

२. कलाशैली आणि वैशिष्ट्ये

• अनीश कपूर यांच्या कलाकृती त्यांच्या आकार, रंग आणि प्रकाशाच्या खेळामुळे ओळखल्या जातात.

• त्यांची शिल्पे अनेकदा अवाढव्य असतात आणि त्यामध्ये आरशासारख्या चकचकीत पृष्ठभागाचा वापर केलेला असतो, ज्यामुळे पाहणाऱ्याला स्वतःचे प्रतिबिंब आणि आजूबाजूच्या परिसराचा एक वेगळा अनुभव मिळतो.

३. जगप्रसिद्ध कलाकृती

• क्लाउड गेट (Cloud Gate): शिकागोमधील ‘मिलेनियम पार्क’मध्ये असलेले हे त्यांचे सर्वात प्रसिद्ध शिल्प आहे. याला ‘द बीन’ (The Bean) असेही म्हणतात. हे एका अवाढव्य चांदीसारख्या बीन्सच्या आकाराचे शिल्प आहे.

• ऑर्बिट (Orbit): लंडन ऑलिम्पिक (२०१२) निमित्त त्यांनी लंडनमध्ये एक अवाढव्य लोखंडी मनोरा तयार केला होता, जो त्या काळातील एक मोठे आकर्षण ठरला होता.

• मिरर स्कल्पचर्स: त्यांचे अनेक आरशांसारखे दिसणारे प्रकल्प जगभरातील संग्रहालयात आणि सार्वजनिक ठिकाणी आहेत.

४. पुरस्कार आणि सन्मान

• टर्नर प्राईज (Turner Prize): १९९१ मध्ये त्यांना शिल्पकलेसाठी अत्यंत प्रतिष्ठित ‘टर्नर प्राईज’ देऊन गौरविण्यात आले.

• सर किताब (Knighthood): २०१३ मध्ये राणी एलिझाबेथ द्वितीय यांनी त्यांना कलेच्या क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल ‘नाइट’ (Knight) हा किताब दिला, त्यामुळे त्यांना ‘सर अनीश कपूर’ असे म्हटले जाते.

• पद्मभूषण: भारत सरकारने त्यांना ‘पद्मभूषण’ देऊन सन्मानित केले आहे.

५. अनोखी ओळख: ‘व्हँटाब्लॅक’ (Vantablack)

अनीश कपूर यांनी ‘व्हँटाब्लॅक’ नावाच्या जगातील सर्वात काळ्या रंगाचा वापर करून शिल्पे बनवण्याचे हक्क मिळवले होते, ज्यामुळे कलाविश्वात मोठी चर्चा झाली होती. हा रंग प्रकाश शोषून घेतो, ज्यामुळे वस्तू केवळ एक ‘काळा पोकळ भाग’ वाटते.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• जन्मस्थान: मुंबई, भारत.

• कार्यक्षेत्र: ब्रिटीश-भारतीय शिल्पकार.

• प्रसिद्ध कलाकृती: क्लाउड गेट (शिकागोमधील ‘द बीन’).

• सन्मान: सर किताब (Knighthood) आणि पद्मभूषण.

---

बेनझीर भुट्टो (Benazir Bhutto) या पाकिस्तानच्या राजकारणातील एक अत्यंत प्रभावशाली आणि क्रांतीकारक महिला होत्या. त्या केवळ पाकिस्तानच्याच नव्हे, तर कोणत्याही मुस्लिम बहुल देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान होण्याचा मान मिळवलेल्या नेत्या होत्या.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

बेनझीर भुट्टो: पाकिस्तानची ‘पोलादी’ नेत्या

१. जन्म आणि कौटुंबिक पार्श्वभूमी

• जन्म: २१ जून १९५३ रोजी कराची येथे झाला.

• कुटुंब: त्या पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान झुल्फिकार अली भुट्टो यांच्या कन्या होत्या. त्यांचे वडील हे पाकिस्तानमधील ‘पाकिस्तान पीपल्स पार्टी’चे (PPP) संस्थापक होते.

• शिक्षण: त्यांचे शिक्षण हार्वर्ड आणि ऑक्सफर्ड सारख्या जगातील प्रतिष्ठित विद्यापीठांत झाले.

२. राजकीय संघर्ष

• १९७९ मध्ये जेव्हा लष्करी हुकूमशहा झिया-उल-हक यांनी त्यांचे वडील झुल्फिकार अली भुट्टो यांना फाशी दिली, तेव्हा बेनझीर यांच्या आयुष्याला एक वेगळे वळण मिळाले.

• त्यांनी आपल्या वडिलांच्या हत्येनंतर लष्करी राजवटीविरुद्ध प्रदीर्घ लढा दिला. या काळात त्यांना अनेक वर्षे नजरकैदेत राहावे लागले आणि नंतर देश सोडून निर्वासित जीवनही जगावे लागले.

३. पंतप्रधानपदाचा कार्यकाळ

• १९८८ मध्ये पाकिस्तानमध्ये लोकशाहीची पुनर्स्थापना झाली आणि वयाच्या अवघ्या ३५ व्या वर्षी बेनझीर भुट्टो पाकिस्तानच्या पंतप्रधान बनल्या.

• त्या १९८८-९० आणि १९९३-९६ अशा दोन वेळा पंतप्रधान होत्या. त्यांनी आपल्या कार्यकाळात महिलांचे सक्षमीकरण, आरोग्य आणि शिक्षण क्षेत्रावर भर देण्याचा प्रयत्न केला.

• त्यांच्या राजकीय कारकीर्दीत त्यांना अनेकदा भ्रष्टाचाराचे आरोप आणि राजकीय विरोधकांचा सामना करावा लागला, ज्यामुळे त्यांचे सरकार पूर्ण कार्यकाळ टिकू शकले नाही.

४. निर्वासित जीवन आणि हत्या

• राजकीय दबावामुळे त्यांना पुन्हा देश सोडून दुबईमध्ये काही काळ निर्वासित राहावे लागले.

• २००७ मध्ये त्या पुन्हा पाकिस्तानमध्ये परतल्या, ज्याचे स्वागत मोठ्या जनसमुदायाने केले.

• दुर्दैवी अंत: २७ डिसेंबर २००७ रोजी रावळपिंडी येथे एका जाहीर सभेदरम्यान त्यांची गोळ्या झाडून आणि बॉम्बस्फोट घडवून हत्या करण्यात आली. या घटनेने संपूर्ण जग हादरले होते.

५. वारसा आणि व्यक्तिमत्व

• बेनझीर भुट्टो यांना त्यांच्या कणखर नेतृत्वासाठी ओळखले जाते. पाश्चात्य शिक्षण असूनही त्यांनी पाकिस्तानच्या संस्कृतीशी असलेली नाळ घट्ट ठेवली होती.

• त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा बिलावल भुट्टो झरदारी यांनी त्यांच्या पक्षाची धुरा सांभाळली.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• ओळख: मुस्लिम देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान.

• पक्ष: पाकिस्तान पीपल्स पार्टी (PPP).

• जन्म: २१ जून (आजचा त्यांचा जयंती दिन).

• विशेष: त्यांच्या जीवनावर आधारित ‘डॉटर ऑफ द ईस्ट’ (Daughter of the East) हे त्यांचे आत्मचरित्र अत्यंत प्रसिद्ध आहे.

---

चालू घडामोडी २१ जून २०२६

डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार (Dr. K. B. Hedgewar) हे एक थोर भारतीय क्रांतिकारक, समाजसुधारक आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (RSS) संस्थापक होते. त्यांचे संपूर्ण आयुष्य राष्ट्रसेवेसाठी समर्पित होते.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार (१८८९–१९४०)

१. जन्म आणि बालपण

• जन्म: १ एप्रिल १८८९ रोजी नागपूर येथे झाला.

• शिक्षण: त्यांनी नागपूरमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केले आणि त्यानंतर वैद्यकीय शिक्षणासाठी (डॉक्टरी) ते कोलकाता येथे गेले. तिथे त्यांनी ‘नॅशनल मेडिकल कॉलेज’मधून पदवी प्राप्त केली.

२. क्रांतिकारी कारकीर्द

• कोलकात्यात असताना ते तत्कालीन क्रांतिकारी संघटनांच्या संपर्कात आले आणि अनुशीलन समितीसारख्या गुप्त क्रांतिकारी गटांमध्ये सक्रिय झाले.

• भारतात परतल्यावर त्यांनी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. १९२१ आणि १९३० च्या ‘सत्याग्रह’ चळवळीत त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला आणि त्यासाठी त्यांना कारावासही भोगावा लागला.

३. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची (RSS) स्थापना

• डॉ. हेडगेवार यांना असे वाटत होते की, केवळ राजकीय स्वातंत्र्याने देशाचे प्रश्न सुटणार नाहीत, तर त्यासाठी ‘राष्ट्रीय चारित्र्य’ घडवणारी पिढी तयार करणे आवश्यक आहे.

• या विचारातून, विजयदशमीच्या दिवशी, २७ सप्टेंबर १९२५ रोजी नागपूर येथे त्यांनी ‘राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघा’ची स्थापना केली.

• “संघटना हीच शक्ती” हा मंत्र त्यांनी समाजाला दिला. त्यांनी समाजातील सर्व घटकांना एकत्र आणण्याचे कार्य केले.

४. विचार आणि कार्यपद्धती

• डॉ. हेडगेवार यांना ‘डॉक्टरजी’ या नावानेही ओळखले जाते.

• त्यांनी कधीही स्वतःचे मोठेपण मिरवले नाही. “कार्य मोठे असते, कार्यकर्ता नाही” हे त्यांचे ब्रीदवाक्य होते.

• शिस्त, चारित्र्य आणि निस्वार्थ देशसेवा या मूल्यांवर त्यांनी संघ संस्कारित केला.

५. निवृत्ती आणि स्मृती

• त्यांचे आयुष्य समाज आणि राष्ट्रासाठी खर्ची पडले. २१ जून १९४० रोजी नागपूर येथे त्यांचे निधन झाले.

• आज संघ हे जगातील सर्वात मोठ्या स्वयंसेवी संस्थांपैकी एक आहे, ज्याचा पाया डॉ. हेडगेवार यांनी घातला.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• संस्था: राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (स्थापना: २७ सप्टेंबर १९२५).

• कार्यक्षेत्र: नागपूर, महाराष्ट्र.

• शिक्षण: डॉक्टर (वैद्यकीय शिक्षण).

• योगदान: तरुण पिढीमध्ये राष्ट्रभक्ती आणि शिस्त रुजवण्याचे काम.

---

चालू घडामोडी २१ जून २०२६

२. आजच्या महत्त्वाच्या घडामोडी

विशेष दिवस:

• आंतरराष्ट्रीय योग दिन: आज जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय योग दिन’ साजरा केला जात आहे. ‘योग – आत्म्यासाठी आणि समाजासाठी’ या संकल्पनेवर यंदा जगभरात कार्यक्रम आयोजित केले आहेत.

• जागतिक संगीत दिन: आजच्या दिवशी संगीताच्या माध्यमातून जगाला जोडण्यासाठी ‘जागतिक संगीत दिन’ (World Music Day) देखील साजरा होतो.

राष्ट्रीय घडामोडी:

• शिक्षण: नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार डिजिटल शिक्षणाला चालना देण्यासाठी आज देशातील सर्व राज्यांमध्ये विशेष कार्यशाळा सुरू.

• आरोग्य: योग दिनाचे औचित्य साधून ‘फिट इंडिया’ मोहिमेचा विस्तार आणि सार्वजनिक आरोग्य मोहिमांना वेग.

आंतरराष्ट्रीय घडामोडी:

• हवामान: युनो (UN) कडून हवामान बदलाच्या परिणामांवर मात करण्यासाठी विकसनशील देशांना नवीन आर्थिक मदतीचे पॅकेज जाहीर.

• तंत्रज्ञान: जागतिक स्तरावर एआय (AI) नियमन आणि सुरक्षिततेवर युरोपीय देशांची महत्त्वाची बैठक आज संपन्न होत आहे.

३. स्पर्धा परीक्षेसाठी 

स्पर्धा परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी खालील गोष्टींचे पालन करा:

1. विषय अभ्यास: योग दिनाची सुरुवात (२०१५ पासून) आणि यूएनमध्ये या प्रस्तावाचा प्रवास यावर प्रश्न येऊ शकतात.

2. महत्त्वाचे दिन: २१ जून हा वर्षातील सर्वात मोठा दिवस (उत्तर गोलार्धात) असतो, हे विज्ञानाच्या दृष्टीने लक्षात ठेवा.

४. वाचकांसाठी प्रेरणादायी विचार

“योग हा केवळ व्यायाम नसून, तो जीवनाकडे बघण्याचा एक संतुलित दृष्टीकोन आहे. आजच्या दिवशी निरोगी राहण्याचा संकल्प करा!”

निष्कर्ष

२१ जून २०२६ चा आजचा दिवस आरोग्य आणि जागतिक एकतेचा संदेश देतो. Laduli.in हे पोर्टल तुमच्या यशासाठी सदैव कटिबद्ध आहे. आजची ही माहिती आपल्या मित्र-मैत्रिणींसोबत शेअर करायला विसरू नका!

आत्ताच काय कराल?

१. आजच्या घडामोडींच्या महत्त्वाच्या नोट्स काढा.

२. योग दिनाचे महत्त्व आणि त्यातील चालू घडामोडी समजून घ्या.

---

चालू घडामोडी २१ जून २०२६