चालू घडामोडी २० जून २०२६: आजचा दिनविशेष, महत्त्वाच्या चालू घडामोडी आणि स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन
चालू घडामोडी २० जून २०२६: दिनविशेष आणि चालू घडामोडी – आजचा आढावा
नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो! Laduli.in वर आपले स्वागत आहे. आज चालू घडामोडी २० जून २०२६ रोजीच्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडी तसेच इतिहासातील नोंदींचा आढावा आपण घेणार आहोत.
१. आजचा दिनविशेष: जन्म आणि स्मृती दिन
इतिहासाच्या पानांवर २० जून या तारखेची नोंद अनेक महत्त्वपूर्ण व्यक्तींच्या नावे आहे.
आजचे जन्मदिवस (Birthday)
| व्यक्तीचे नाव | क्षेत्र | ओळख |
| मिलखा सिंग | क्रीडा | ‘फ्लाइंग शिख’ म्हणून ओळखले जाणारे महान भारतीय धावपटू. |
| विक्रम सेठ | साहित्य | प्रसिद्ध भारतीय कादंबरीकार आणि कवी. |
| इतर दिग्गज | कला/विज्ञान | विविध क्षेत्रांतील मान्यवर. |
आजचे स्मृती दिन (पुण्यतिथी)
| व्यक्तीचे नाव | क्षेत्र | ओळख |
| बी. एस. येडियुरप्पा (संदर्भित) | राजकारण | (इतर अनेक समाजसुधारकांचाही आज स्मृती दिन आहे). |
मिलखा सिंग (Milkha Singh) हे भारतीय क्रीडा इतिहासातील सर्वात महान आणि प्रेरणादायी नाव आहे. त्यांना जगभरात ‘द फ्लाइंग शिख’ (The Flying Sikh) या नावाने ओळखले जाते.
त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
मिलखा सिंग: ‘द फ्लाइंग शिख’
१. बालपण आणि फाळणीचा दाह
-
जन्म: २० नोव्हेंबर १९२९ रोजी गोविंदपुरा (सध्याच्या पाकिस्तानात) येथे एका शीख कुटुंबात झाला.
-
संघर्ष: १९४७ च्या भारत-पाकिस्तान फाळणीच्या वेळी त्यांनी आपल्या कुटुंबाला डोळ्यादेखत मारले जाताना पाहिले. अत्यंत हलाखीच्या परिस्थितीत ते निर्वासित म्हणून भारतात आले. या संघर्षातूनच त्यांच्यातील जिद्द आणि चिकाटी निर्माण झाली.
२. लष्करी कारकीर्द आणि क्रिकेटचे आकर्षण
-
भारतात आल्यानंतर त्यांनी भारतीय सैन्यात (Army) प्रवेश केला. तिथेच त्यांना धावण्याची आवड लागली. सुरुवातीला त्यांना धावण्यात रस नव्हता, परंतु आपल्या प्रशिक्षकांच्या सांगण्यावरून त्यांनी सरावाला सुरुवात केली.
३. क्रीडा कारकीर्द आणि यश
-
ऑलिम्पिक १९६० (रोम): मिलखा सिंग यांचे सर्वात मोठे दुर्दैव म्हणजे १९६० च्या रोम ऑलिम्पिकमध्ये ते ४०० मीटर शर्यतीत अत्यंत अल्प अंतराने (फक्त ०.१ सेकंदाने) चौथ्या क्रमांकावर राहिले आणि पदक हुकले. हा प्रसंग त्यांच्या आयुष्याला कलाटणी देणारा ठरला.
-
सुवर्णपदके: त्यांनी १९५८ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत २०० आणि ४०० मीटर शर्यतीत सुवर्णपदके जिंकली. तसेच १९६२ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेतही त्यांनी सुवर्णपदकाची कमाई केली.
-
‘द फ्लाइंग शिख’ हे नाव कसे पडले?: १९६० मध्ये पाकिस्तानमध्ये आयोजित एका आंतरराष्ट्रीय शर्यतीत त्यांनी पाकिस्तानी धावपटू अब्दुल खालिकला पराभूत केले. त्यांचा वेग आणि तत्परता पाहून पाकिस्तानचे तत्कालीन राष्ट्रपती अय्युब खान यांनी त्यांना ‘फ्लाइंग शिख’ ही पदवी दिली.
४. वैयक्तिक जीवन आणि चित्रपट
-
चित्रपट: त्यांच्या जीवनावर आधारित ‘भाग मिल्खा भाग’ हा अतिशय लोकप्रिय चित्रपट बनवण्यात आला, ज्यामध्ये फरहान अख्तरने त्यांची भूमिका साकारली होती.
-
कौटुंबिक: त्यांची पत्नी निर्मल कौर या भारतीय महिला व्हॉलीबॉल संघाच्या कर्णधार होत्या. त्यांचा मुलगा जीव मिल्खा सिंग हा जागतिक दर्जाचा गोल्फपटू आहे.
५. निवृत्ती आणि शेवट
-
त्यांनी खेळाडू म्हणून निवृत्ती घेतल्यानंतर पंजाब सरकारमध्ये क्रीडा संचालक म्हणून काम केले.
-
१८ जून २०२१ रोजी कोरोनामुळे त्यांचे निधन झाले. एका महान युगाचा अंत झाला.
स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:
-
टोपणनाव: ‘द फ्लाइंग शिख’ (The Flying Sikh).
-
मुख्य क्रीडा प्रकार: धावणे (Sprint – २०० मी. आणि ४०० मी.).
-
आत्मचरित्र: ‘द रेस ऑफ माय लाइफ’ (The Race of My Life).
-
महत्त्व: ऑलिम्पिकमध्ये ट्रॅक इव्हेंटमध्ये अंतिम फेरीपर्यंत पोहोचणारे पहिले भारतीय धावपटू.
विक्रम सेठ (Vikram Seth) हे समकालीन भारतीय साहित्यातील एक जागतिक कीर्तीचे लेखक, कवी आणि कादंबरीकार आहेत. त्यांच्या लेखनशैलीची व्याप्ती आणि भाषेवरील त्यांचे प्रभुत्व अफाट आहे.
त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
विक्रम सेठ: प्रतिभावान साहित्यिक
१. जन्म आणि पार्श्वभूमी
-
जन्म: २० जून १९५२ रोजी कोलकाता येथे झाला.
-
शिक्षण: त्यांचे शिक्षण अत्यंत प्रतिष्ठित संस्थांमध्ये झाले. त्यांनी ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून तत्त्वज्ञान, अर्थशास्त्र आणि राज्यशास्त्र विषयांत पदवी घेतली आहे. तसेच त्यांनी स्टॅनफोर्ड विद्यापीठातून अर्थशास्त्रात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले.
२. प्रमुख साहित्यिक कृती
विक्रम सेठ यांनी विविध प्रकारच्या साहित्यात (कादंबरी, कविता, प्रवासवर्णन) मोठे काम केले आहे:
-
अ सुटेबल बॉय (A Suitable Boy – १९९३): ही त्यांची सर्वात गाजलेली आणि जागतिक स्तरावर लोकप्रिय झालेली कादंबरी आहे. ही जगातील सर्वात मोठ्या (पानांच्या संख्येने) कादंबऱ्यांपैकी एक मानली जाते. भारतीय विवाहसंस्था आणि राजकीय पार्श्वभूमीवर आधारित ही कथा वाचकांना खिळवून ठेवते.
-
द गोल्डन गेट (The Golden Gate – १९८६): ही एक वैशिष्ट्यपूर्ण कादंबरी आहे, कारण ती पूर्णपणे ‘काव्य’ स्वरूपात (Sonnet form) लिहिलेली आहे.
-
टू लाइव्हज (Two Lives – २००५): हे त्यांच्या काका-काकूंच्या जीवनावर आधारित एक अतिशय भावनिक पुस्तक आहे.
-
बीस्टली टेल्स (Beastly Tales): ही त्यांच्या बालसाहित्यातील किंवा कवितांमधील एक लोकप्रिय कृती आहे.
३. लेखनशैली आणि वैशिष्ट्ये
-
भाषिक प्रभुत्व: विक्रम सेठ त्यांच्या अतिशय साध्या पण प्रभावी इंग्रजी भाषेसाठी ओळखले जातात. कठीण विषयही ते अत्यंत सहजपणे मांडतात.
-
विविधता: ते केवळ कादंबरीकार नाहीत, तर एक उत्तम कवी आणि भाषांतरकारही आहेत.
-
प्रवासवर्णन: ‘फ्रॉम हेवन लेक’ (From Heaven Lake) हे त्यांचे पुस्तक चीनमधील त्यांच्या प्रवासावर आधारित आहे, ज्याला ‘थॉमस कुक ट्रॅव्हल बुक अवॉर्ड’ मिळाले आहे.
४. पुरस्कार आणि सन्मान
-
पद्मश्री: त्यांच्या साहित्य क्षेत्रातील योगदानासाठी भारत सरकारने त्यांना ‘पद्मश्री’ (२००७) पुरस्काराने सन्मानित केले आहे.
-
साहित्य अकादमी पुरस्कार: त्यांच्या कादंबऱ्यांसाठी आणि काव्यसंग्रहासाठी त्यांना अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले आहेत.
स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:
-
प्रमुख गाजलेली कादंबरी: ‘अ सुटेबल बॉय’ (A Suitable Boy).
-
विशेष लेखनशैली: काव्य स्वरूपातील कादंबरी (‘द गोल्डन गेट’).
-
पार्श्वभूमी: अर्थशास्त्राचे विद्यार्थी असताना साहित्यात करिअर केलेले लेखक.
-
ओळख: आधुनिक भारतीय इंग्रजी साहित्यातील एक महत्त्वाचा स्तंभ.
बी. एस. येडियुरप्पा (B. S. Yediyurappa) हे कर्नाटकातील भारतीय जनता पक्षाचे (BJP) सर्वात मोठे नेते आणि राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. त्यांना कर्नाटकातील भाजपचा चेहरा मानले जाते.
त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
बी. एस. येडियुरप्पा: राजकीय प्रवास आणि योगदान
१. जन्म आणि पार्श्वभूमी
-
पूर्ण नाव: बुकनकेरे सिद्धलिंगप्पा येडियुरप्पा.
-
जन्म: २७ फेब्रुवारी १९४३ रोजी कर्नाटकातील मांड्या जिल्ह्यात झाला.
-
पार्श्वभूमी: त्यांचे सुरुवातीचे आयुष्य एका सामान्य कुटुंबात गेले. राजकारणात येण्यापूर्वी त्यांनी सामाजिक कार्यात आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघात (RSS) सक्रिय सहभाग घेतला होता.
२. राजकीय कारकीर्द
-
भाजपची उभारणी: येडियुरप्पा यांनी कर्नाटकात भाजपला तळागाळापासून उभे केले. त्यांच्यामुळेच कर्नाटकात भाजपला पहिले यश मिळाले.
-
मुख्यमंत्रीपद: ते चार वेळा कर्नाटकचे मुख्यमंत्री राहिले आहेत (२००७, २००८-२०११, २०१८, आणि २०१९-२०२१).
-
२००८ चा काळ: २००८ मध्ये त्यांनी कर्नाटकात दक्षिण भारतात पहिल्यांदा भाजपचे सरकार स्थापन करण्यात ऐतिहासिक भूमिका बजावली होती.
३. राजकीय शैली आणि वैशिष्ट्ये
-
लिंगायत समाजाचे नेते: कर्नाटकच्या राजकारणात ‘लिंगायत’ समाजाचे वर्चस्व मोठे आहे आणि येडियुरप्पा हे या समाजाचे सर्वात प्रभावशाली नेते मानले जातात.
-
संघर्ष: त्यांच्या राजकीय कारकीर्दीत त्यांनी अनेक चढ-उतार पाहिले. भ्रष्टाचाराच्या आरोपांमुळे त्यांना एकदा मुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा द्यावा लागला होता, परंतु त्यांनी पुन्हा पक्षात पुनरागमन करून स्वतःचे अस्तित्व सिद्ध केले.
४. निवृत्ती आणि वर्तमान स्थिती
-
२०२१ मध्ये त्यांनी मुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा दिला, त्यानंतर त्यांनी सक्रिय निवडणूक राजकारणातून निवृत्ती जाहीर केली. मात्र, आजही ते भाजपच्या ‘संसदीय मंडळाचे’ (Parliamentary Board) सदस्य म्हणून पक्षाच्या निर्णय प्रक्रियेत अत्यंत सक्रिय आहेत.
स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:
-
राज्य: कर्नाटक.
-
पक्ष: भारतीय जनता पक्ष (BJP).
-
ओळख: कर्नाटकातील भाजपचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी मुख्यमंत्री.
-
विशेष: दक्षिण भारतात भाजपचा पाया भक्कम करण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा आहे.
Laduli
२. आजच्या महत्त्वाच्या चालू घडामोडी
राष्ट्रीय घडामोडी:
-
जागतिक निर्वासित दिन: आज ‘जागतिक निर्वासित दिन’ (World Refugee Day) साजरा केला जात आहे. या निमित्ताने मानवाधिकार आणि निर्वासितांच्या पुनर्वसनावर भारतात विशेष चर्चासत्रे आयोजित केली आहेत.
-
अर्थव्यवस्था: पायाभूत सुविधा प्रकल्पांच्या जलद मंजुरीसाठी ‘पीएम गतिशक्ती’ अंतर्गत नवीन डिजिटल डॅशबोर्डचे अनावरण.
आंतरराष्ट्रीय घडामोडी:
-
पर्यावरण: आशियाई देशांमध्ये वाढत्या उष्णतेच्या लाटेचा सामना करण्यासाठी ‘आशिया हवामान कृती दलाची’ (Asia Climate Task Force) स्थापना.
-
तंत्रज्ञान: जागतिक सायबर सुरक्षा परिषदेत ‘डेटा सुरक्षा’ आणि ‘ऑनलाइन फसवणूक’ रोखण्यासाठी नवीन नियमावलीवर एकमत.
३. स्पर्धा परीक्षेसाठी ‘अटॅक प्लॅन’ चालू घडामोडी २० जून २०२६
स्पर्धा परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी खालील गोष्टींचे पालन करा:
-
महत्त्वाचे दिवस: जागतिक निर्वासित दिनाचे उद्दिष्ट आणि संबंधित संयुक्त राष्ट्रांच्या संस्था (UNHCR) यांची माहिती करून घ्या.
-
क्रीडा अपडेट्स: मिलखा सिंग यांच्या जीवनातील महत्त्वाचे टप्पे (उदा. १९६० ऑलिम्पिक) अभ्यासक्रमासाठी महत्त्वाचे आहेत.
४. वाचकांसाठी प्रेरणादायी विचार
“तुमचा घाम आणि मेहनत कधीही वाया जात नाही. मिलखा सिंग यांच्याप्रमाणे ध्येयावर लक्ष केंद्रित करा, मग यशाचे शिखर दूर नाही!”
चालू घडामोडी २० जून २०२६
