चालू घडामोडी २२ जून २०२६: दिनविशेष आणि चालू घडामोडी – आजचा आढावा

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो! Laduli.in वर आपले स्वागत आहे. आज २२ जून २०२६ रोजीच्या महत्त्वाच्या घडामोडींचा आढावा आपण घेणार आहोत.

१. आजचा दिनविशेष: जन्म आणि स्मृती दिन

आजचे जन्मदिवस (Birthday)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
ई. कृष्ण अय्यर	कला/समाज	प्रसिद्ध भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि भरतनाट्यम नर्तक.
दान ब्राउन	साहित्य	‘द दा विंची कोड’ सारख्या जागतिक गाजलेल्या कादंबऱ्यांचे लेखक.
इतर दिग्गज	विविध	विविध क्षेत्रांतील मान्यवर.

आजचे स्मृती दिन (पुण्यतिथी)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
हरिभाऊ आपटे	साहित्य	मराठीतील अत्यंत लोकप्रिय कादंबरीकार.
इतर महापुरुष	समाज	समाजसुधारक आणि थोर नेते.

---

ई. कृष्ण अय्यर (E. Krishna Iyer) हे भारतीय कला संस्कृती, विशेषतः ‘भरतनाट्यम’ या नृत्यप्रकाराला पुनरुज्जीवित करणारे एक महान व्यक्तिमत्व होते. त्यांचे कार्य भारतीय शास्त्रीय कलेच्या इतिहासात अत्यंत मोलाचे मानले जाते.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

ई. कृष्ण अय्यर: भरतनाट्यमचे पुनरुज्जीवक

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: २२ जून १८९७ रोजी तमिळनाडूतील एका प्रतिष्ठित कुटुंबात झाला.

• शिक्षण: ते कायद्याचे पदवीधर होते आणि सुरुवातीला वकिली करत होते. मात्र, कलेच्या ओढीमुळे त्यांनी आपले आयुष्य कलेसाठी समर्पित केले.

२. भरतनाट्यमचे पुनरुज्जीवन

• २० व्या शतकाच्या सुरुवातीला ‘भरतनाट्यम’ (ज्याला तेव्हा ‘साधिर’ म्हटले जाई) हा नृत्यप्रकार समाजात काहीसा दुर्लक्षित झाला होता आणि त्याला सामाजिक प्रतिष्ठेची गरज होती.

• ई. कृष्ण अय्यर यांनी या कलेला पुन्हा सन्मान मिळवून देण्यासाठी मोठे आंदोलन छेडले. त्यांनी अनेक सार्वजनिक कार्यक्रमांतून हा नृत्यप्रकार सादर केला.

• त्यांनी महिला नर्तकींसोबत स्वतः व्यासपीठावर नृत्य केले, ज्यामुळे ही कला केवळ एका विशिष्ट वर्गापुरती मर्यादित न राहता ती सार्वजनिक आणि प्रतिष्ठित बनली.

३. ‘मद्रास म्युझिक अकॅडमी’ची स्थापना

• भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि नृत्याला व्यासपीठ मिळवून देण्यासाठी त्यांनी १९२७ मध्ये ‘मद्रास म्युझिक अकॅडमी’ (Madras Music Academy) स्थापन करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.

• आज ही संस्था जगातील सर्वात प्रतिष्ठित संगीत आणि नृत्य संस्थांपैकी एक मानली जाते, जिथे दरवर्षी प्रसिद्ध ‘मद्रास म्युझिक सीझन’ आयोजित केला जातो.

४. स्वातंत्र्यसंग्राम आणि समाजकार्य

• ते केवळ कलाकार नव्हते, तर ते स्वातंत्र्यसैनिक देखील होते. भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात त्यांनी महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाखाली सक्रिय सहभाग घेतला होता.

• त्यांनी खद्दर (खादी) कपड्यांचा वापर वाढवण्यासाठी जनजागृती केली.

५. सन्मान

• त्यांच्या कलेच्या क्षेत्रातील अद्वितीय योगदानासाठी त्यांना भारत सरकारतर्फे ‘पद्मश्री’ या नागरी सन्मानाने गौरवण्यात आले.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• ओळख: भरतनाट्यम नृत्यप्रकाराचे पुनरुज्जीवक आणि स्वातंत्र्यसैनिक.

• संस्था: मद्रास म्युझिक अकॅडमीचे संस्थापक सदस्य.

• जन्मदिन: २२ जून (आज जयंती).

• योगदान: शास्त्रीय कलेला सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रतिष्ठा मिळवून दिली.

---

दान ब्राउन (Dan Brown) हे एक जगप्रसिद्ध अमेरिकन लेखक आहेत. त्यांना विशेषतः त्यांच्या ‘रॉबर्ट लँग्डन’ (Robert Langdon) या पात्रावर आधारित रहस्यमय आणि थरार कादंबऱ्यांसाठी ओळखले जाते.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

दान ब्राउन: रहस्यकथांचा बादशाह

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: २२ जून १९६४ रोजी अमेरिकेतील न्यू हॅम्पशायर येथे झाला. (आज त्यांचा वाढदिवस आहे).

• कुटुंब: त्यांचे वडील गणिताचे प्राध्यापक होते आणि आई संगीतकार होती. त्यांच्या या पार्श्वभूमीमुळेच त्यांच्या लेखनात विज्ञान, गणित आणि कलेचा रंजक संगम दिसून येतो.

२. लेखणीची वैशिष्ट्ये

दान ब्राउन यांच्या कादंबऱ्यांची एक विशिष्ट शैली आहे:

• वेगवान कथानक: त्यांच्या कथा २४ ते ४८ तासांच्या कालावधीत घडतात.

• गुढ आणि कोडं (Puzzle): ते इतिहासातील, कलेतील आणि धर्मातील न सुटलेली कोडी (Cryptology, Symbols) त्यांच्या कथानकात गुंफतात.

• वाचनसुखाचा थरार: त्यांच्या कथा वाचताना वाचक शेवटपर्यंत खिळून राहतात.

३. गाजलेल्या कादंबऱ्या

त्यांच्या अनेक पुस्तकांवर आधारित हॉलिवूडमध्ये चित्रपटही बनले आहेत:

• द दा विंची कोड (The Da Vinci Code): ही त्यांची सर्वात गाजलेली कादंबरी आहे. ख्रिश्चन धर्म आणि कलेतील रहस्यांवर आधारित या पुस्तकाने जगभरात खळबळ माजवली होती.

• एन्जिल्स अँड डिमन्स (Angels & Demons): यात विज्ञान (CERN/Antimatter) आणि चर्च यांच्यातील संघर्षाची कथा आहे.

• इन्फर्नो (Inferno): दांतेच्या ‘डिवाइन कॉमेडी’ या महाकाव्यावर आधारित ही कथा आहे.

• द लॉस्ट सिम्बॉल (The Lost Symbol): फ्रीमेसनरी (Freemasonry) या संस्थेच्या रहस्यांवर आधारित.

• ओरिजिन (Origin): मानवाचा उगम आणि भविष्यातील तंत्रज्ञानावर आधारित.

४. रॉबर्ट लँग्डन हे पात्र

दान ब्राउन यांच्या कथांचा नायक ‘रॉबर्ट लँग्डन’ हा हार्वर्ड विद्यापीठातील ‘सिम्बॉलॉजी’ (चिन्हशास्त्र) आणि कलेचा प्राध्यापक आहे. तो त्याच्या बुद्धिमत्तेच्या आणि विश्लेषणात्मक दृष्टिकोनाच्या जोरावर कठीण रहस्ये उलगडतो.

स्पर्धा परीक्षेसाठी आणि सामान्य ज्ञानासाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• प्रकार: थ्रिलर (Thriller) आणि मिस्ट्री (Mystery) लेखक.

• लोकप्रिय नायक: रॉबर्ट लँग्डन (Robert Langdon).

• प्रमुख पुस्तक: द दा विंची कोड (The Da Vinci Code).

• लेखनशैली: विज्ञान, धर्म, इतिहास आणि कला यांचा मेळ.

---

हरिभाऊ आपटे (Hari Narayan Apte) हे आधुनिक मराठी साहित्यातील ‘कादंबरी सम्राट’ म्हणून ओळखले जाणारे युगप्रवर्तक लेखक होते. मराठी कादंबरीला खऱ्या अर्थाने वास्तववादी आणि सामाजिक वळण देण्याचे श्रेय त्यांना जाते.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

हरिभाऊ आपटे: मराठी कादंबरी सम्राट

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: ८ मार्च १८६४ रोजी अहमदनगर येथे झाला.

• बालपण: त्यांचे बालपण आणि शिक्षण पुण्यात झाले. त्यांनी पुण्याच्या ‘न्यू इंग्लिश स्कूल’मध्ये शिक्षण घेतले. ते लोकमान्य टिळक आणि गोपाळ गणेश आगरकर यांच्या प्रभावाखाली होते.

२. साहित्यिक कार्य (कादंबरी सम्राट)

हरिभाऊ आपटे यांनी मराठी साहित्यात अनेक मोलाची भर घातली:

• सामाजिक कादंबऱ्या: त्यांनी तत्कालीन मध्यमवर्गीय समाजातील प्रश्न, चालीरीती आणि समस्या आपल्या कादंबऱ्यांतून मांडल्या.

  • पण लक्षात कोण घेतो?: ही त्यांची सर्वात लोकप्रिय आणि गाजलेली कादंबरी आहे. यात त्यांनी एका स्त्रीच्या वेदनादायी जीवनाचे चित्रण केले आहे.

  • मी: ही त्यांची दुसरी अत्यंत प्रसिद्ध सामाजिक कादंबरी.

• ऐतिहासिक कादंबऱ्या: त्यांनी शिवकाल आणि पेशवेकाळातील इतिहासावर आधारित अनेक दर्जेदार कादंबऱ्या लिहिल्या.

  • गड आला पण सिंह गेला

  • मध्यान्ह

  • रूपनगरची राजकन्या या कादंबऱ्यांनी त्या काळातील वाचकांमध्ये ऐतिहासिक जाणीव निर्माण केली.

३. लेखनशैली आणि योगदान

• वास्तववाद: त्यांच्या लेखनात तत्कालीन समाजाचे हुबेहूब दर्शन घडते. त्यांनी पात्रांच्या मानसिकतेचे सूक्ष्म चित्रण केले.

• संपादकीय कार्य: त्यांनी ‘करमणूक’ हे साप्ताहिक सुरू केले. या साप्ताहिकाच्या माध्यमातून त्यांनी मराठी वाचकवर्ग तयार केला आणि साहित्याचा प्रसार केला.

• भाषा: त्यांची भाषा अत्यंत ओघवती आणि वाचनीय होती. त्यांनी मराठी भाषेला एक आधुनिक दर्जा प्राप्त करून दिला.

४. निवृत्ती आणि स्मृती

• त्यांचे २२ जून १९१९ रोजी निधन झाले (आज त्यांचा स्मृती दिन आहे).

• मराठी साहित्यात आजही त्यांची ‘कादंबरी सम्राट’ म्हणून ओळख कायम आहे.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• टोपणनाव: कादंबरी सम्राट.

• सर्वात गाजलेली कादंबरी: ‘पण लक्षात कोण घेतो?’

• संपादित साप्ताहिक: ‘करमणूक’.

• योगदान: मराठी कादंबरीला सामाजिक आणि ऐतिहासिक बैठक मिळवून दिली.

Laduli

---

२. आजच्या महत्त्वाच्या घडामोडी

राष्ट्रीय घडामोडी:

• आरोग्य: ‘नॅशनल डिजिटल हेल्थ मिशन’ अंतर्गत आजपासून देशातील ५ नवीन राज्यांमध्ये ‘ई-हेल्थ रेकॉर्ड’ प्रणालीचा विस्तार सुरू.

• पायाभूत सुविधा: दुर्गम भागातील कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यासाठी नवीन ‘पर्वतमाला’ प्रकल्पाचे तांत्रिक ऑडिट आज पूर्ण झाले.

आंतरराष्ट्रीय घडामोडी:

• जागतिक व्यापार: आज जागतिक व्यापार संघटनेची (WTO) महत्त्वाची बैठक होणार असून, त्यात ‘डिजिटल वस्तूंच्या कराबाबत’ जागतिक नियमावलीवर चर्चा होणार आहे.

• अवकाश संशोधन: चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावरील खनिजांच्या संशोधनासाठी नवीन उपग्रह मोहीम आखण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ संस्थांचे एकमत झाले आहे.

३. स्पर्धा परीक्षेसाठी ‘अटॅक प्लॅन

स्पर्धा परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी खालील गोष्टींचे पालन करा:

1. मराठी साहित्य: हरिभाऊ आपटे यांचे साहित्यातील योगदान (उदा. ‘पण लक्षात कोण घेतो?’) स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

2. करंट अफेअर्स: जागतिक व्यापार संघटनेचे (WTO) मुख्यालय आणि त्याचे सध्याचे महासंचालक कोण आहेत, हे जाणून घ्या.

४. वाचकांसाठी प्रेरणादायी विचार

“सातत्यपूर्ण प्रयत्नच यशाची गुरुकिल्ली आहेत. आजचा दिवस तुमच्या ध्येयाच्या दिशेने पाऊल टाकण्यासाठी सर्वोत्तम आहे!”

निष्कर्ष

चालू घडामोडी २२ जून २०२६ चा आजचा दिवस आपल्याला ऐतिहासिक साहित्याची आणि जागतिक व्यापारातील बदलांची जाणीव करून देतो. Laduli.in हे पोर्टल तुमच्या यशासाठी सदैव कटिबद्ध आहे. आजची ही माहिती तुमच्या अभ्यास गटात शेअर करा!

चालू घडामोडी २२ जून २०२६