चालू घडामोडी १८ जून २०२६: दिनविशेष आणि चालू घडामोडी – आजचा आढावा

नमस्कार वाचकांनो! Laduli वर आपले स्वागत आहे. आज चालू घडामोडी १८ जून २०२६ रोजीच्या महत्त्वाच्या घडामोडी आणि इतिहासातील नोंदींचा आढावा आपण घेणार आहोत.

१. आजचा दिनविशेष: जन्म आणि स्मृती दिन

इतिहासाच्या पानांवर १८ जून या तारखेची नोंद अनेक महत्त्वपूर्ण व्यक्तींच्या नावे आहे.

आजचे जन्मदिवस (Birthday)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
सौरव गांगुली	क्रीडा	भारतीय क्रिकेटचे ‘दादा’ आणि माजी बीसीसीआय अध्यक्ष.
ईला भट	समाजकार्य	‘सेव्हा’ (SEWA) संस्थेच्या संस्थापक आणि समाजसेविका.
इतर दिग्गज	साहित्य/कला	विविध क्षेत्रांतील मान्यवर.

आजचे स्मृती दिन (पुण्यतिथी)

व्यक्तीचे नाव	क्षेत्र	ओळख
राणी लक्ष्मीबाई	स्वातंत्र्यलढा	१८५७ च्या उठावातील झाशीची महान वीरांगना.
इतर महापुरुष	देशसेवा	देशासाठी बलिदान दिलेले थोर नेते.

---

सौरव गांगुली (Sourav Ganguly) हे भारतीय क्रिकेट विश्वातील एक अत्यंत आक्रमक, यशस्वी आणि प्रभावी नेतृत्व म्हणून ओळखले जातात. त्यांना प्रेमाने ‘दादा’ किंवा ‘बंगाल टायगर’ असे म्हटले जाते.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

सौरव गांगुली: भारतीय क्रिकेटचा ‘दादा’

१. सुरुवातीचे आयुष्य

• जन्म: ८ जुलै १९७२ रोजी कोलकाता (पश्चिम बंगाल) येथे झाला.

• पार्श्वभूमी: एका सुशिक्षित आणि श्रीमंत कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे मोठे भाऊ स्नेहाशीष गांगुली हे देखील प्रथम श्रेणी क्रिकेटपटू होते. सुरुवातीला त्यांना फुटबॉलची खूप आवड होती, परंतु नंतर त्यांनी क्रिकेटला आपले करिअर म्हणून निवडले.

२. क्रिकेट कारकीर्द (एक फलंदाज म्हणून)

• पदार्पण: १९९६ मध्ये लॉर्ड्सच्या मैदानावर इंग्लंडविरुद्धच्या कसोटी सामन्यातून त्यांनी पदार्पण केले. आपल्या पहिल्याच कसोटी सामन्यात शतक (१३१ धावा) ठोकून त्यांनी जागतिक क्रिकेटमध्ये आपली चुणूक दाखवली.

• खेळण्याची शैली: ते एक डावखुरे फलंदाज होते. ‘ऑफ-साईड’च्या दिशेने फटके मारण्यात त्यांचा हातखंडा होता. त्यांना ‘गॉड ऑफ द ऑफ-साईड’ असेही म्हटले जाते.

• एकदिवसीय क्रिकेट: सचिन तेंडुलकरसोबतची त्यांची सलामीची जोडी ही एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील सर्वात यशस्वी सलामी जोडी मानली जाते.

३. कर्णधार म्हणून कारकीर्द (भारतीय क्रिकेटमध्ये क्रांती)

• सौरव गांगुली यांना भारतीय क्रिकेटचा चेहरा बदलणारा कर्णधार मानले जाते. जेव्हा भारतीय क्रिकेट ‘मॅच फिक्सिंग’च्या वादात अडकले होते, तेव्हा गांगुलींनी कमान सांभाळली.

• आक्रमक नेतृत्व: त्यांनी भारतीय संघात जिद्द आणि आक्रमकता निर्माण केली. भारताला परदेशात जाऊन जिंकण्याची सवय गांगुलींनी लावली.

• महत्त्वाचे विजय: २००२ ची ‘नेटवेस्ट ट्रॉफी’ (लॉर्ड्सच्या बाल्कनीत त्यांनी जर्सी हवेत फिरवून केलेला जल्लोष ऐतिहासिक आहे), २००३ चा विश्वचषक उपविजेतेपद आणि ऑस्ट्रेलियाविरुद्धचा ऐतिहासिक कसोटी विजय त्यांच्याच नेतृत्वाखाली झाला.

• नवीन खेळाडू: एम. एस. धोनी, युवराज सिंग, हरभजन सिंग, झहीर खान आणि वीरेंद्र सेहवाग यांसारख्या खेळाडूंना संधी देऊन एक मजबूत ‘टीम इंडिया’ तयार करण्याचे श्रेय त्यांना जाते.

४. बीसीसीआय (BCCI) अध्यक्ष

• क्रिकेटमधून निवृत्त झाल्यानंतर ते प्रशासनात सक्रिय झाले. त्यांनी ‘बंगाल क्रिकेट असोसिएशन’चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आणि त्यानंतर बीसीसीआयचे (BCCI) ३९ वे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी भारतीय क्रिकेटचे व्यवस्थापन उत्तमरीत्या हाताळले.

५. गाजलेली पुस्तके आणि शो

• आत्मकथा: ‘अ सेंच्युरी इज नॉट इनफ’ (A Century is Not Enough).

• टीव्ही शो: ‘दादगिरी’ (Dadagiri) या बंगाली रिॲलिटी शोमुळे ते घराघरांत लोकप्रिय आहेत.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• टोपणनाव: ‘दादा’ / ‘बंगाल टायगर’.

• प्रमुख यश: २००२ ची नेटवेस्ट ट्रॉफी विजय आणि २००३ विश्वचषक अंतिम फेरीपर्यंत मजल.

• प्रशासनिक पद: माजी बीसीसीआय अध्यक्ष.

• महत्त्व: भारतीय संघात आक्रमकता आणि लढाऊ वृत्ती आणणारे कर्णधार.

---

ईला रमेश भट (Ela Ramesh Bhatt) या एक महान भारतीय समाजसेविका आणि गांधीवादी नेत्या होत्या. महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी आणि असंगठित क्षेत्रातील कामगारांच्या हक्कांसाठी त्यांनी दिलेले योगदान अतुलनीय आहे.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

ईला भट (१९३३–२०२२): ‘सेव्हा’ (SEWA) च्या जननी

१. जन्म आणि पार्श्वभूमी

• जन्म: ७ सप्टेंबर १९३३ रोजी अहमदाबाद (गुजरात) येथे झाला.

• शिक्षण: त्यांनी कायद्याचे (LLB) शिक्षण घेतले होते. त्यांच्यावर सुरुवातीपासूनच गांधीजींच्या विचारांचा मोठा प्रभाव होता.

२. ‘सेव्हा’ (SEWA) ची स्थापना

• ईला भट यांचे सर्वात मोठे कार्य म्हणजे १९७२ मध्ये त्यांनी स्थापन केलेली ‘सेल्फ-एम्प्लॉयड वुमेन्स असोसिएशन’ (SEWA – ‘सेव्हा’) ही संस्था.

• उद्देश: भारतात मोठ्या प्रमाणात महिला असंगठित क्षेत्रात (उदा. फेरीवाले, विणकर, घरकाम करणाऱ्या स्त्रिया) काम करत होत्या. त्यांना कुठलेही कामगार कायदे किंवा सामाजिक सुरक्षा नव्हती. या महिलांना संघटित करून त्यांना सन्मानाने जगण्याचा हक्क मिळवून देण्यासाठी ईला भट यांनी ‘सेव्हा’ची स्थापना केली. आज या संस्थेशी लाखो महिला जोडलेल्या आहेत.

३. सहकारी बँक आणि आर्थिक स्वातंत्र्य

• १९७४ मध्ये त्यांनी ‘श्री महिला सेवा सहकारी बँक’ सुरू केली. कष्टकरी महिलांना सावकारांच्या जाचातून मुक्त करण्यासाठी आणि स्वतःचा छोटा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी ही बँक आजही मोठा आधार आहे.

• त्यांनी महिलांच्या सूक्ष्म वित्तावर (Micro-finance) भर दिला, ज्यामुळे गरिबीच्या चक्रातून महिलांना बाहेर पडणे शक्य झाले.

४. महत्त्वाचे पुरस्कार आणि सन्मान

ईला भट यांना त्यांच्या कार्यासाठी अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि राष्ट्रीय सन्मान मिळाले:

• पद्मभूषण (१९८६)

• पद्मविभूषण (२०२०)

• रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार (१९७७): त्यांना ‘सामुदायिक नेतृत्वासाठी’ हा प्रतिष्ठित पुरस्कार देण्यात आला.

• राईट लाइव्हलीहूड अवॉर्ड (Right Livelihood Award – १९८४): ज्याला पर्यायी नोबेल म्हणून ओळखले जाते.

५. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रभाव

• त्या १९८० च्या दशकात ‘द एल्डर्स’ (The Elders) या जागतिक नेत्यांच्या गटाच्या सदस्या होत्या, ज्याची स्थापना नेल्सन मंडेला यांनी केली होती. या गटात जगातील महत्त्वाचे शांततावादी आणि मानवाधिकार कार्यकर्ते एकत्र येतात.

६. निवृत्ती आणि वारसा

• २ नोव्हेंबर २०२२ रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांनी केवळ एक संस्था उभी केली नाही, तर हजारो महिलांना स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची दृष्टी दिली.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• संस्था: SEWA (Self-Employed Women’s Association).

• स्थापना: १९७२.

• कार्यक्षेत्र: असंगठित क्षेत्रातील महिलांचे सक्षमीकरण आणि सूक्ष्म वित्त (Micro-finance).

• विचारधारा: गांधीवादी (अहिंसा आणि स्वावलंबन).

---

झाशीची राणी लक्ष्मीबाई (Rani Laxmibai) हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक अत्यंत तेजस्वी आणि शौर्याचे प्रतीक असलेले नाव आहे. “मी माझी झाशी देणार नाही” हे त्यांचे वाक्य आजही प्रत्येक भारतीयाला प्रेरणा देते.

त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

राणी लक्ष्मीबाई: स्वातंत्र्यलढ्याची तेजस्वी वीरांगना

१. जन्म आणि बालपण

• मूळ नाव: मणिकर्णिका तांबे. प्रेमाने त्यांना ‘मनू’ असे म्हणत.

• जन्म: १९ नोव्हेंबर १८२८ रोजी वाराणसी (काशी) येथे झाला.

• शिक्षण: त्यांचे वडील मोरोपंत तांबे हे पेशव्यांच्या दरबारात कार्यरत होते. मनूने बालपणापासूनच तलवारबाजी, घोडेस्वारी आणि युद्धकलांचे शास्त्रोक्त शिक्षण घेतले होते. नानासाहेब पेशवे आणि तात्या टोपे हे त्यांच्या बालपणाचे सोबती होते.

२. विवाह आणि झाशीचे राज्य

• १८४२ मध्ये त्यांचा विवाह झाशीचे महाराज गंगाधरराव नेवाळकर यांच्याशी झाला आणि त्या झाशीच्या राणी बनल्या.

• त्यांना एक पुत्र झाला, परंतु काही महिन्यांतच त्याचा मृत्यू झाला. त्यानंतर त्यांनी दामोदरराव या मुलाला दत्तक घेतले.

• १८५३ मध्ये गंगाधररावांचे निधन झाले. त्या काळात इंग्रजांचे ‘व्यपगत सिद्धांत’ (Doctrine of Lapse) धोरण लागू होते, ज्यानुसार दत्तक पुत्राला राजा मानण्यास इंग्रजांनी नकार दिला आणि झाशीचे राज्य खालसा करण्याचा प्रयत्न केला.

३. १८५७ चा स्वातंत्र्यलढा

• इंग्रजांनी झाशी बळकावण्याचा प्रयत्न करताच, राणी लक्ष्मीबाईंनी ठामपणे विरोध केला. “मी माझी झाशी देणार नाही!” ही त्यांची घोषणा त्यांनी आपल्या कृतीतून सिद्ध केली.

• १८५७ च्या उठावात राणी लक्ष्मीबाईंनी स्वतःची महिलांची सेना तयार केली. त्यांनी तात्या टोपे आणि नानासाहेब पेशवे यांच्या मदतीने इंग्रजांविरुद्ध जबरदस्त लढा दिला.

• त्यांच्या अफाट शौर्याने इंग्रज अधिकारीही थक्क झाले होते. सर ह्यू रोज या इंग्रज सेनापतीने त्यांच्याबद्दल म्हटले होते की, “क्रांतिकारकांमध्ये जर कोणी एकटा ‘पुरुष’ असेल, तर ती ही राणी आहे.”

४. वीरांगणेचा शेवट

• १८ जून १८५८ रोजी ग्वाल्हेरजवळील कोटा-की-सराई येथे इंग्रजांशी लढताना त्या गंभीर जखमी झाल्या. आपले राज्य आणि मातृभूमीचे रक्षण करताना त्यांनी रणभूमीवर वीरमरण स्वीकारले.

• त्यांची समाधी ग्वाल्हेर येथे आहे.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• जन्म नाव: मणिकर्णिका (मनू).

• संस्थान: झाशी.

• प्रमुख सिद्धांत: ‘व्यपगत सिद्धांत’ (लॉर्ड डलहौसीचे धोरण).

• विशेष ओळख: १८५७ च्या उठावातील प्रमुख नेत्या आणि ‘झाशीची राणी’.

• स्मृती: १८ जून १८५८ रोजी त्यांनी बलिदान दिले.

---

२. आजच्या महत्त्वाच्या चालू घडामोडी/ चालू घडामोडी १८ जून २०२६

राष्ट्रीय घडामोडी:

• शिक्षण: नवीन शैक्षणिक धोरणांतर्गत शाळांच्या डिजिटल सक्षमीकरणावर केंद्र सरकारचा भर.

• क्रीडा: आगामी आशियाई क्रीडा स्पर्धांच्या तयारीसाठी भारतीय खेळाडूंचे विशेष प्रशिक्षण शिबीर सुरू.

आंतरराष्ट्रीय घडामोडी:

• पर्यावरण: पॅरिस हवामान कराराच्या अंमलबजावणीसाठी जी-२० राष्ट्रांची महत्त्वाची बैठक सुरू.

• तंत्रज्ञान: ग्लोबल ‘एआय’ (AI) शिखर परिषदेत तंत्रज्ञानाच्या सुरक्षित वापराबाबत जागतिक नियमावलीवर चर्चा.

३. स्पर्धा परीक्षेसाठी ‘अटॅक प्लॅन’ (TCS/IBPS पॅटर्न)

स्पर्धा परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:

1. मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी या तिन्ही भाषांमधील चालू घडामोडींचा समन्वय साधा.

2. विश्लेषणात्मक वाचन: केवळ बातमी वाचू नका, तर त्याचे परिणाम समजून घ्या.

४. वाचकांसाठी प्रेरणादायी विचार

“झाशीच्या राणीचे शौर्य आणि सौरव गांगुलीची जिद्द, या दोन्ही गोष्टी आपल्याला हेच शिकवतात की परिस्थिती कशीही असली, तरी लढण्याची तयारी ठेवावी.”

---

चालू घडामोडी १८ जून २०२६

---

तुम्हाला ही माहिती उपयुक्त वाटली का? नोकरीच्या संधी आणि सरकारी भरतीचे सर्वात जलद अपडेट्स मिळवण्यासाठी नेहमी ‘लाडुली‘ (Laduli) सोबत राहा! आम्ही तुमच्यापर्यंत पोहोचवतो प्रत्येक खात्रीशीर बातमी, अगदी वेळेत.

नवनवीन भरतीसाठी आजच लाडुली ला भेट द्या: सरकारी नोकरीचे स्वप्न पूर्ण करायचे असेल, तर आमचे पोर्टल laduli दररोज चेक करायला विसरू नका. आम्ही केवळ नोकरीच्या जाहिराती च देत नाही, तर तुमच्या करिअरला योग्य दिशाही दाखवतो.

“नोकरीची संधी शोधताय? मग लाडुलीला विसरू नका!”

---